Co widać z Roztocza?

Położenie Roztocza w sąsiedztwie bardziej płaskiej i niżej usytuowanej Kotliny Sandomierskiej daje możliwość podziwiania widoków na duże odległości.
Poniższa mapa przedstawia miejsca na Roztoczu, Wyżynie Lubelskiej i w okolicach, z których można podziwiać widoki na duże odległości.


Karpaty

Najdalszymi obiektami możliwymi do zaobserwowania z Roztocza są szczyty polskich i ukraińskich Karpat, a dokładnie Bieszczady wraz z Beskidami Skolskimi, Góry Sanocko-Turczańskie oraz Beskidy Brzeżne. Są one oddalone o 100-150 km. Maksymalna odległość wyznaczona teoretycznie to ok. 160 km (Wielka Rawka z Łuszczacza).

Nowiny Horynieckie

Najbardziej rozległa panorama rozpościera się ze wzgórza na północ od Nowin Horynieckich.
Oprócz polskich Bieszczadów i Gór Sanocko-Turczańskich (Jaworniki i ukraińska Magura Łomniańska) widać prawie całe Beskidy Skolskie, w tym ich najwyższy szczyt – Magurę położoną w odległości 150 km. Bliżej ciągną się Beskidy Brzeżne z Ciuchowym Działem.

karpaty_Panorama-popr

Panorama Karpat z Nowin Horynieckich. Fot. Grzegorz Woźny, opis Grzegorz Woźny, Łukasz Wawrzyszko

Łówcza

Bieszczady można zobaczyć również z okolic górnej części Łówczy. Widać też szczyty Gór Sanocko-Turczańskich oraz liczne wzgórza Pogórza Przemyskiego. Oto panorama wykonana przez Grzegorza Kostura:

lowcza

Panorama Karpat z Łówczy. Fot. Grzegorz Kostur, opis Łukasz Wawrzyszko

Wał Huty Różanieckiej

Z Wału Huty Różanieckiej, czyli wzgórza pomiędzy Rebizantami a Hutą Różaniecką, można zobaczyć bieszczadzkie szczyty (odległość 143-150 km): Połoninę Caryńską, Wetlińską, Smerek oraz Małą i fragment Wielkiej Rawki. Symulacje pokazują również widoczność Halicza i Kopy Bukowskiej. Widać też Magurę Łomniańską (124 km) i Jaworniki (121 km), a także kilka bliższych ukraińskich wzniesień.

karpaty-walhuty

Widok z Wału Huty Różanieckiej w kierunku Karpat. Przy lepszej widzialności byłyby widoczne również inne bieszczadzkie szczyty.

walhuty-sym

Symulacja komputerowa teoretycznej widoczności Karpat z Wału Huty Różanieckiej

carynska-walhuty

Jaworniki i Połonina Caryńska z Wału Huty Różanieckiej. Fot. Grzegorz Woźny

Pojedyncze szczyty widać też z innych miejsc na Roztoczu Południowym, np. z tzw. Góry Hałańskiej między Horyńcem a Dziewięcierzem.

magura-halanska

Magura Łomniańska – widok z Góry Hałańskiej. Fot. Grzegorz Woźny

Inne miejsca – symulacje

Symulacje komputerowe pokazują, że karpackie szczyty można zobaczyć również z kilku innych miejsc.

Prawdopodobnie najdalszym miejscem, z którego można zobaczyć Bieszczady, są okolice Łuszczacza. Najbardziej odległym szczytem jest Wielka Rawka – 160 km. Mogą być widoczne również Góry Sanocko-Turczańskie (Magura Łomniańska – 135 km).

Ze wzgórz pomiędzy Suścem a Grabowicą powinna być możliwość zobaczenia Magury Łomniańskiej, Żukowa i Jaworników w Górach Sanocko-Turczańskich oraz Suchego Obycza na Pogórzu Przemyskim.

Roztocze z Bieszczadów

Oczywiście możliwa jest również widoczność w przeciwnym kierunku. Oto widok z Halicza w kierunku ukraińskiego Roztocza:

roztocze-halicz

Roztocze z Halicza, fot. twmichal z forum Astropolis


Pogórze Karpackie

Z licznych wzgórz strefy krawędziowej Roztocza, wznoszących się nad Kotliną Sandomierską, widoczne są wzniesienia Pogórza Dynowskiego. Z Roztocza Południowego widać ponadto Pogórze Przemyskie, np. z okolic Nowin Horynieckich i Polanki Horynieckiej.
Na Roztoczu Środkowym i Zachodnim Pogórze Dynowskie widać m.in. ze wzgórz ciągnących się na pn.-wsch. od Tereszpola aż do Lipowca oraz z okolic Frampola. Odległości wynoszą 70-90 km.

Husów

Pogórze Dynowskie widziane z Kamiennej Góry k. Tereszpola

polanka

Pogórze Karpackie z Polanki Horynieckiej. Fot. Grzegorz Woźny

przemyskie-nowiny

Pogórze Przemyskie z Nowin Horynieckich. Fot. GERP


Góry Świętokrzyskie

Ze wzgórz w okolicach Janowa Lubelskiego widoczne są Góry Świętokrzyskie oddalone o 80-100 km – Pasmo Jeleniowskie i Łysa Góra.

swietokrzyskie-wolica

Góry Świętokrzyskie widziane z Wolicy k. Janowa Lubelskiego, fot. Mario33 z forum Astropolis


Góra Ariańska

Najdalsze wzniesienia widoczne z Roztocza w kierunku północnym to wzgórza w okolicach Rejowca. Najwyższe z nich – Góra Ariańska (290 m n.p.m.) jest znane z tajemniczej zabytkowej budowli w kształcie piramidy, zwanej wieżą ariańską. Widać je m.in. ze Szperówki (45 km) i ze wzgórza 317,7 m n.p.m. na zachód od Zwierzyńca (55 km).

Krynica1

Wzgórza k. Krynicy – widok ze szczytu wzgórza 317,7 m k. Zwierzyńca

krynica-szperowka

Widok ze Szperówki


Maszty, wiatraki i inne obiekty

Z roztoczańskich wzgórz możemy zobaczyć oddalone o kilkadziesiąt kilometrów wysokie maszty radiowo-telewizyjne oraz elektrownie wiatrowe.
Po północnej stronie Roztocza Zachodniego i Środkowego z wielu miejsc widać maszty w Piaskach i Bożym Darze. Symulacje pokazują, że są dobrze widoczne z okolic Wólki Łabuńskiej (ok. 67 km), a szczyt masztu w Bożym Darze może być widoczny nawet z 77 km ze wzgórz na południe od Zubowic na Grzędzie Sokalskiej.


Z Dziewczej Góry koło Niedzielisk widoczna jest Cukrownia Krasnystaw (37 km).

krasnystaw-dziewcza

Cukrownia Krasnystaw z Dziewczej Góry

Z kolei w przeciwnym kierunku ze wzniesień strefy krawędziowej Roztocza Zachodniego i Środkowego można wypatrywać masztu w Giedlarowej k. Leżajska.

Giedlarowa

Maszt w Giedlarowej z Kamiennej Góry k. Tereszpola

W okolicach Niemirowa i Jaworowa na Ukrainie znajdują się dwa wysokie kominy. Są one dobrze widoczne z polskiego Roztocza Południowego – np. z okolic Nowin Horynieckich. Widać je jednak również z oddalonego o ponad 50 km wzgórza Hołda koło Długiego Kąta na Roztoczu Środkowym. Komin w okolicach Niemirowa można też zobaczyć z Wału Huty Różanieckiej (32,7 km).

kominy-holda

Ukraińskie kominy – widok z Hołdy

Niedaleko Żółkiewki znajdują się 2 wiatraki – widać je nie tylko z pobliskiego Roztocza Zachodniego, ale także z wielu miejsc na pograniczu Roztocza Środkowego i Padołu Zamojskiego, w tym z okolic Łabuń (ok. 50 km).

wiatraki

Wiatraki k. Żółkiewki widziane z Dziewczej Góry (31,3 km)

Z Roztocza Południowego i sąsiedniej części Roztocza Środkowego (Nowiny Horynieckie, Wał Huty Różanieckiej) widać farmę wiatrową w Kalnikowie przy autostradzie A4.

wiatraki-walhuty

Wiatraki w Kalnikowie z Wału Huty Różanieckiej (51 km). Fot. Radosław Masłowski


Tatry z Salomina

Około 20 km od Roztocza, na skraju Wyżyny Lubelskiej niedaleko Kraśnika leży wieś Salomin. Przy wyjątkowo dobrej przejrzystości powietrza można stamtąd dostrzec Tatry z odległości 229 km! Jest to najdalsze miejsce w Polsce, z którego widać Tatry w typowych warunkach ugięcia światła w atmosferze. Więcej zdjęć na stronie dalekieobserwacje.eu.

tatry-salomin

Tatry z Salomina. Fot. Michał Skiba


Tatry z Roztocza?

Najdalszym miejscem w Polsce, z którego widać Tatry w standardowych warunkach atmosferycznych są okolice Salomina. Na
zdjęciach Mariusza Pachli
z 30.09.2018 widać jednak znacznie więcej niż na powyższej fotografii Michała Skiby – pokazały się szczyty (Kończysta, Ganek, Wysoka, Rysy), które były schowane pod horyzontem. Jest to spowodowane zjawiskiem zwiększonej refrakcji atmosferycznej – światło biegnie po mniej zakrzywionym torze, dzięki czemu można “zajrzeć za horyzont”. Zależy to od rozkładu gęstości powietrza w atmosferze – najczęściej ma miejsce podczas inwersji temperatury i zdarza się zazwyczaj w górach. Okazuje się jednak, że również na wysokości Roztocza jest to możliwe.
W typowych warunkach światło w powietrzu nie biegnie po linii prostej, lecz ugina się w atmosferze, dzięki czemu porusza się po łuku. Promień tego łuku określa współczynnik refrakcji – stosunek promienia Ziemi do promienia krzywizny toru światła, wynoszący zazwyczaj 0,13. Na podstawie zdjęć Tatr można w przybliżeniu oszacować, że współczynnik refrakcji wyniósł ok. 0,2-0,22. Oznacza to, że w porównaniu ze zwykłymi warunkami Tatry zostały podniesione wyżej nad horyzont i mogły być widoczne z bardziej oddalonych miejsc.

Sprawdźmy widoczność Łomnicy (2634 m n.p.m.) z Roztocza Zachodniego. Jest to szczyt widoczny z Salomina najwyżej nad horyzontem. Poniższa mapa pokazuje miejsca, z których w standardowych warunkach widać Łomnicę. Jak widać, obszar ten nie obejmuje Roztocza.
mapa-lomnica

Jednym z wyższych wzniesień położonych najbliżej Tatr jest wzgórze 300,8 m n.p.m. nad Wierzchowiskami Drugimi (50°47’52,72″ N 22°25’13,93″ E), odległość do Łomnicy wynosi 238 km. Zobaczmy profil terenu pomiędzy tym wzgórzem a Łomnicą. Na stronie heywhatsthat.com jest możliwość porównania takiego profilu z torem przebiegu światła między dwoma punktami przy dowolnym współczynniku refrakcji.
Brązowa linia to tor promieni światła biegnących ze szczytu Łomnicy do obserwatora w typowych warunkach. Jest skierowany wypukłością do Ziemi, jednak w rzeczywistości jest odwrotnie. Jest to efekt zmienionego układu odniesienia – przekrój powierzchni Ziemi jest przedstawiony jako prosta linia. Jak widać, przecina on powierzchnię terenu, a więc obserwacja nie jest możliwa.

Przy zwiększonej refrakcji światło przebiega bardziej prosto, po łuku o mniejszej krzywiźnie. Dla współczynnika refrakcji 0,22 symulacja wygląda tak:

Światło na całej drodze przechodzi nad ziemią, na wysokości minimum kilkudziesięciu metrów, czyli najprawdopodobniej powyżej rosnących po drodze lasów. Oznacza to, że widoczność byłaby możliwa! Tak więc w dniu 30.09.2018 Tatry prawdopodobnie mogły być widoczne z Roztocza z odległości około 238 km!

Tak mogłyby wyglądać Tatry widziane z Roztocza w dużym zbliżeniu. Symulacja przedstawia widok z wysokości 130 m nad wzgórzem w Wierzchowiskach, co w pewnym stopniu obrazuje efekt refrakcyjnego podniesienia gór (symulacja z udeuschle.de).

sym-tatryNiewykluczone, że widok z tego konkretnie punktu byłby zasłonięty przez drzewa rosnące w okolicy. W pobliżu jest jednak kilka innych wzgórz o podobnej wysokości, z których mógłby rozciągać się taki widok Tatr. Miejsce zostało wybrane przykładowo, chodzi ogólnie o sam fakt, że zobaczenie Tatr z Roztocza jest teoretycznie możliwe.



Copyright © Łukasz Wawrzyszko
Kontakt
Reklamy